१. स्वागत (प्रेमा तुझा रंग कसा?)

प्रेमा तुझा रंग कसा? 

व्हॅलेंटाईन विशेषांकाच्या निमित्ताने विविध मित्रांच्या प्रेमात नाके खूपसून  त्यांची प्रेम पत्रे पश्चिमाईत छापण्याचा आमचा प्रयत्न साफ फसला. या प्रयत्नात आम्ही अनेक मित्रही गमावले. पण कोणी आपल्या प्रेमाचा जाहीर बोभाटा होऊ दिला नाही किंवा आम्ही प्रेम केलेच नाही असं कबूलही केले नाही. खरंतर खरं प्रेम हे असंच असावं. पूर्णपणे खाजगी. फेसबुक वर माझ्या हबीने आज सकाळी नाश्त्यासाठी कसे छान दडपे पोहे केले किंवा माझ्या बेबीने मला माझ्या बर्थडेला सकाळी उठल्या उठल्या कसे मोठे सरप्राईज दिले हेही प्रेमच असतं, पण त्याची जाहीर वाच्यता पचवणं आमच्या पिढीला अजूनही कठीण जातं.  खचाखच भरलेल्या चित्रपटगृहातील ‘एकांतात’ प्रियकर किंवा प्रेयसी कडून आलेला एकाक्षरी  हुंकार ही आमच्या पिढीला प्रेमाची खात्री पटवायला  पुरेसा असतो. लग्नानंतर त्या ‘हुं’चा उच्चार अधिकाधिक जोरदार होतो आणि आपणही त्या हुंकाराचा गर्भित अर्थ डिक्शनरी न घेता आपल्या सोयीनुसार लावायला शिकतो, या दोन हुंकारातला फरक आपल्या कवितेत सांगताहेत नेहा बापट अन्वेकर. निरपेक्ष प्रेमाची वेगळीच छटा आपल्या काव्यातून दाखवत आहेत अनिरुद्ध कापरेकर. इमोजीतून व्यक्त झालेल्या प्रेमाला कवितेत बांधले आहे प्राची जावडेकरांनी तर सांज आणि वारा हे प्रतीकात्मक स्वरूपातील युगुल गीत सादर केलय कुमार जावडेकरांनी.  करुणा, प्रेम आणि आठवण यांची सांगड घालतायत, तर उल्का प्रेम जात-पात मानत नाही हे दाखवतायत.

पण असं हे (अ)विवाहितांचं प्रेम हा एवढाच अर्थ पश्चिमाईला अभिप्रेत नाही. आमच्या या अंकात आहे केतकीचं तिच्या विद्यार्थ्यांवरील प्रेम आणि शिकवण्याची तळमळ. स्वतःमध्ये वयानुसार होणाऱ्या बदलांवरही प्रेम करत त्याची निसर्गातील बदलणाऱ्या ऋतूंशी सांगड घालत आहेत आदिती हिरणवार. 

आपल्यातील काही मराठी मंडळी खेळांवर इतकं प्रेम करतात की ते पद्धतशीरपणे जपत जपत त्या क्षेत्रात पुढे सन्माननीय कामगिरी बजावतात. क्रीडा क्षेत्रात प्राविण्य मिळवलेल्या अशाच काही क्रीडापटूंशी गप्पा मारताहेत मीराताई.

प्रेमाचं शास्त्र सांगताना कुसुमाग्रज, पाडगावकर यांच्यापासून थेट संतांपर्यंत प्रीतीची भक्ती आपण कशी करत आहोत हे सांगतायात डॉक्टर आनंद शिंत्रे.

कुशल, रवी आणि दिशा यांच्या प्रेम त्रिकोणातील एक कोन (कुशल) इंग्लंडला गेल्यामुळे सरळ रेषेत चाललेल्या दिशाच्या प्रेमाला योग्य दिशा मिळणार का ते मुंबई पुणे वादात अडकणार हे पाहूया जावडेकरांच्या कादंबरीतील पुढील प्रकरणात. त्यांच्या (म्हणजे  जावडेकरांच्या नव्हे, तर कादंबरीतल्या रवीच्या)  प्रेमप्रकरणात तुम्हाला फारसा रस नसेल तरी त्यातील पुणेकरांची खास वैशिष्ट्ये आणि पुण्याचा अगम्य पण व्यावहारिक भूगोल तुम्हाला नक्कीच पुण्याच्या प्रेमात पाडेल. 

जगभराचा प्रवास करून त्यातील 'याच' दोन  नैसर्गिक आश्चर्यांच्या प्रेमात आपण का पडलो हे वर्णन करतायत डॉक्टर राजश्री शिरभाते. 

मामाच्या गावाची ओढ कोणाला नसते? ती ओढ आणि लहानपणापासून आपल्या मनात ठसलेले 'ते' गाणे आपल्याला विसरायला लावून, त्याच निरागस प्रेमाचं नवीन रुपडं आपल्या गोड आवाजात सादर केले आहे पट्टलवारांनी.

‘सूरदासां’चे संगीतावरील प्रेम त्यांच्या शारीरिक अपंगत्वावर मात करायला कसे उपयोगी पडले हे सांगणारा वृंदाताईंचा लेख तुम्हाला नक्कीच अंतर्मुख व्हायला लावेल. तर प्रीती आणि भीती या दोन्ही भावना कशा आवश्यक आहेत हे सांगतायत सुधांशु संजय बारस्कर!  

सरते शेवटी तुम्हा सर्वांच्या सोशल मीडियावरील प्रेमासोबत एक चुटकी भर ‘वैधानिक इशारा’ माझ्यातर्फे.
प्रेमा तुझा रंग कसा? याचे उत्तर शोधताना आम्हाला सापडलेले प्रेमाचे असे हे विविध रंग आणि इतरही बरच काही तुमच्यापुढे सादर करत आहोत यंदाच्या व्हॅलेन्टाईन्स स्पेशल ‘पश्चिमाई’तून.

- रवी दाते, मँचेस्टर, यु. के.