१. स्वागत: केल्याने देशाटन (रवी दाते)

स्वागत: केल्याने देशाटन 

रवी दाते

"केल्याने देशाटन, पंडित मैत्री, सभेत संचार।
शास्त्र ग्रंथ विलोकन, मनुजा येतसे चातुर्य फार।।"

प्रत्यक्ष देशाटन न करता ज्यांना घरबसल्या 'चातुर्य' लाभायला हवं असेल त्या रसिकांसाठी पश्चिमाईचा हा भ्रमंती विशेषांक म्हणजे "असेल माझा हरी, ... " मधल्या हरीचे वरदान ठरावा. 

हे चातुर्य येण्यासाठी या अंकात काय नाही?

देशांतर्गत केलेली भ्रमंती आहे, परदेशातील पर्यटन आहे, कैलासाची यात्रा आहे, "वैकुंठा"ची वारी आहे, डोंगरावर चढाई आहे. 'धाडसी' सफरी आहेत, नवीन काहीतरी शिकण्यासाठी केलेलं सीमोलंघन आहे, छोटीशी सहल आहे, मनाचा विहार आहे, आयुष्याचा प्रवास आहे आणि उत्क्रांतीची वाटचालही आहे.

मागील अंकातील आशुतोष केळकर यांच्या नजरेतून पाहिलेला "मावळत्या सूर्याचा"अलास्का यावेळी पाहूया (यापूर्वी "पृथ्वीवरील नैसर्गिक आश्चर्ये" दाखवणाऱ्या) राजश्री शिरभाते यांच्या नजरेतून.

सर्वसामान्यांच्या बकेट लिस्ट मध्ये नसलेल्या लेबनॉनला जाण्याचे धाडस दाखवले आहे अश्विनी आणि गिरीश हुजूरबाजारांनी आणि अशाच धाडसाने कझाखस्थानावर केलेल्या "स्वारीचे" आपल्या खुसखुशीत शैलीत वर्णन करत आहेत कुमार जावडेकर. 

इंग्लंड मधून स्कॉटलंडला केलेला प्रवास हा स्टेकेशन का देशाटन हा स्कॉटलंडमध्ये वादाचा मुद्दा होऊ शकेल, परंतु त्यामुळे स्कॉटलंडचे सौंदर्य तसूभरही कमी होत नाही. त्या सौंदर्याचे "धक्का मार" वर्णन करताहेत पुष्कर उज्जैनकर. 

पर्ल -हार्बर मुळे परिचित आणि आत्तापर्यंत फक्त जेम्स बॉण्डच्या ('Die Another Day') सिनेमात आंबट शौकिनांच्या नजरेने पाहिलेल्या, परंतु नकाशात शोधायला कठीण अशा नॉर्थ पॅसिफिक मधील चिमुकल्या हवाई बेटांची सहल घडवत आहेत मीना कुलकर्णी. 

म्युनिचला केवळ दोन दिवसांसाठी जाताना आलेल्या अडचणीतून, कोचरेकर मास्तरांच्या तयारीची आठवण करून देत आहे राहुल बारटक्के. 

जगातली विविध स्थळं पाहण्यासाठी आपण प्रवास करतो. पण असाही एक प्रवास आहे जो स्वतःकडे पाहण्याचा दृष्टिकोनच बदलून टाकतो. कैलास-मानसरोवर हा असाच एक दुर्मिळ प्रवास.  या प्रवासाची अनुभुती घेऊया श्रीकांत पट्टलवारांच्या शब्दांकनातून. अलीकडेच नाबाद शतक झळकावलेल्या डेव्हिड अटेनबरो यांच्या आवडत्या फार्न बेटावरच्या पक्ष्यांच्या स्थलांतराचं अविश्वसनीय वर्णन करतायत मीरा पट्टलवार.   

प्रौढ मंडळी अशी प्रवासवर्णन लिहीत असताना आपल्या मराठी शाळेतील मुलं कशी मागे राहतील? पालकांकडून स्फूर्ती घेऊन आपल्या ऑस्ट्रियातील स्किइंग शिकण्याच्या प्रवासाचे वर्णन चक्क मराठीत लिहून आपल्या आई-वडिलांचे आणि मराठी शाळेचे  श्रम सार्थकी लावले आहेत, सार्थक कुलकर्णीने.

आपल्या आंग्ल देशातील उत्तुंग स्नोडॉनवर चढताना  दिसलेल्या दगडी पुलाला चित्रात बंदिस्त केलय स्वरा पवारनी आणि विठ्ठलावरील आपल्या अपार श्रद्धेने याच आंग्ल देशात "पंढरीची वारी" आणली आहे तुषार क्षीरसागर यांनी.

या आधीच्या अंकात आपण मामाच्या गावाला जाण्याचा आनंद लुटलात. तर अशाच छोट्याश्या सहलीतून मिळणारा आनंद यंदा लुटुया करुणा नेहरकरांच्या कवितेतून.

याशिवाय देशाच्या आणि विश्वाच्या सीमा ओलांडून त्या पल्याड जाणाऱ्या माणसाच्या "वढाळ वढाळ" मनाचा प्रवास ऐका आश्विन जावडेकरांच्या कवितेतून, मनातील विचारांचा प्रवास सुधांशू बारस्करांच्या लेखातून, मानवाच्या उत्क्रांतीचा प्रवास नेहा बापटांच्या निवेदनातून आणि आपल्या आयुष्याचा  प्रवास लीना फाटक यांच्या अभंगातून.

सध्याच्या आंतरजाल (internet) युगात सरफिंग करताना थोरामोठ्यांच्या "बुटातून" केलेला विशाखा जावडेकरांचा प्रवास तुम्हाला अंतर्मुख करेल.  

तर मंडळी, आता फार वेळ न घालवता गौरी नंदनाच्या रूपात परिचित अशा गणरायाचे स्वित्झर्लंडला शिवनंदनी रूपात झालेले स्वप्नवत दर्शन खुद्द श्रीकांतजींच्या मुखातून ऐकून प्रवासाला सुरुवात करूया.

- रवी दाते, मँचेस्टर, यु. के.